Η κρίση εκπροσώπησης και το λάθος της «εύκολης ανανέωσης»

Η αποστροφή των πολιτών στην Κύπρο, αλλά και στην Ευρώπη, απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα δεν είναι συγκυριακή. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης και, κυρίως, μιας κρίσης εκπροσώπησης. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν πιστεύει πλέον ότι ακούγεται ουσιαστικά, ούτε ότι τα προβλήματά της φτάνουν με σοβαρότητα στα κέντρα λήψεως αποφάσεων.

Σε αυτό συνέβαλε καθοριστικά και ο τρόπος με τον οποίο ασκήθηκε η πολιτική τα τελευταία χρόνια. Πολλοί πολιτικοί επαναπαύθηκαν στην ανάπτυξη των ΜΜΕ και των ΜΚΔ και μπέρδεψαν την προβολή με την παρουσία. Η προσωπική επαφή με τον πολίτη υποχώρησε, η άμεση ακρόαση ατόνησε, και η πολιτική σχέση αντικαταστάθηκε από ανακοινώσεις, εμφανίσεις και ψηφιακή εικόνα. Έτσι, χάθηκε σταδιακά η αποτελεσματική επικοινωνία των πραγματικών προβλημάτων της κοινωνίας προς τους εκπροσώπους που αποφασίζουν.

Όταν ο πολίτης νιώθει ότι δεν έχει πρόσβαση, δεν στρέφεται στη σοβαρότερη λύση. Στρέφεται συχνά στη δυνατότερη φωνή. Και εκεί ακριβώς βρίσκουν χώρο νέοι σχηματισμοί με ελλιπή ιδεολογία, ασαφές πρόγραμμα ή καθαρά συνθηματολογικό λόγο. Δεν κερδίζουν επειδή πείθουν σε βάθος, αλλά επειδή εκμεταλλεύονται το κενό ακρόασης και την κοινωνική κόπωση.

Η στροφή στο καινούργιο από μόνη της δεν είναι λύση. Το καινούργιο μπορεί να σημαίνει ανανέωση, αλλά μπορεί να σημαίνει και πολιτικό κενό, επικοινωνιακή κατασκευή ή εύκολη δημαγωγία. Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από άλλο “καινούργιο περιτύλιγμα”. Έχει ανάγκη από αξιόπιστη πολιτική εκπροσώπηση.

Η πραγματική λύση είναι πιο πολύπλοκη και απαιτητική. Ο πολίτης πρέπει να επιλέγει πρόσωπα με αποδεδειγμένη ιδεολογική συνέπεια, ηθική αρετή και πραγματική επάρκεια. Πρόσωπα που μπορούν να σταθούν με σοβαρότητα στη δημόσια ζωή, να ακούσουν, να μεταφέρουν και να διεκδικήσουν λύσεις. Ταυτόχρονα, υπάρχει και η ανάγκη για μια νέα γενιά πολιτικών προσώπων. Με νέες ιδέες, σύγχρονες λύσεις, και επάρκεια σε τρία επίπεδα: ακαδημαϊκά, κοινωνικά και πολιτικά.

Αν θέλουμε να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη, πρέπει να ανεβάσουμε τον πήχη. Να ζητούμε σχέδιο αντί για κραυγή, λογοδοσία αντί για ασυλία, συνέπεια αντί για μεταμφίεση, ήθος αντί για πολιτική “μαγκιά”. Εκεί ακριβώς δοκιμάζονται όλοι. Και εκεί αποκαλύπτονται όσοι εμπορεύονται συνθήματα χωρίς περιεχόμενο.

Η δημοκρατία δεν θα ενισχυθεί ούτε με νοσταλγία για το παλιό ούτε με άκριτη λατρεία του νέου. Θα ενισχυθεί μόνο όταν η κοινωνία απαιτήσει καλύτερη ποιότητα εκπροσώπησης. Ανθρώπους με αρχές, επάρκεια και ευθύνη, που να επιστρέψουν στην ουσία της πολιτικής, την προσωπική επαφή, την αληθινή ακρόαση και την παραγωγή λύσεων.

Η πολιτική δεν είναι σκηνή για προβολή, like, και θεατρινισμούς. Ούτε πλατεία για εύηχα συνθήματα που εστιάζουν σε παραγωγή συναισθημάτων (ιδίως θυμού), και πόλωσης. Είναι εργαλείο που χρειάζεται ανθρώπους με επάρκεια για να πράξει επαρκής λύσεις.