Η Πάφος δεν μπορεί να χτίζει το μέλλον της μόνο πάνω στην εποχικότητα, στις ευκαιρίες «του καλοκαιριού» ή στην τύχη της αγοράς. Αν θέλουμε μια επαρχία που να αντέχει στις κρίσεις, να δημιουργεί αξιοπρεπείς δουλειές και να κρατά τους νέους της στον τόπο τους, η απάντηση είναι μία: επένδυση στην παιδεία, τη νεολαία και τον πολιτισμό. Όχι ως «πάρεργο» της ανάπτυξης, αλλά ως τον βασικό της μοχλό.

1. Ισχυρό δημόσιο σχολείο στην Πάφο: ποιότητα, ένταξη, ειδική εκπαίδευση, ψηφιακή αναβάθμιση

Το δημόσιο σχολείο είναι ο μεγάλος εξισωτής. Εκεί κρίνεται αν ένα παιδί από την πόλη ή από μια ορεινή κοινότητα θα έχει τις ίδιες πιθανότητες να προχωρήσει. Στην Πάφο χρειάζεται να περάσουμε από την απλή διαχείριση στην ουσιαστική αναβάθμιση: καλύτερες υποδομές, σύγχρονα εργαστήρια, ασφαλείς σχολικοί χώροι, αλλά κυρίως ποιοτική διδασκαλία με στήριξη του εκπαιδευτικού έργου.

Παράλληλα, η ένταξη και η ειδική εκπαίδευση δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως «παράρτημα» του συστήματος. Θέλουμε σχολεία που να χωρούν όλα τα παιδιά, με επαρκές επιστημονικό προσωπικό, έγκαιρη διάγνωση, εξατομικευμένες παρεμβάσεις και πραγματική στήριξη μέσα στην τάξη. Η ψηφιακή αναβάθμιση, επίσης, δεν είναι να μοιράζεις συσκευές. Είναι σχέδιο: υποδομές, συνδεσιμότητα, επιμόρφωση εκπαιδευτικών, ψηφιακό περιεχόμενο και ασφάλεια δεδομένων. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί την παιδαγωγική, όχι να την αντικαθιστά.

2. Πολιτισμός, νεανική δημιουργία και αθλητισμός: χώροι σε όλη την επαρχία, όχι μόνο στο κέντρο

Η νεολαία δεν χρειάζεται μόνο «δραστηριότητες». Χρειάζεται χώρους. Χώρους που να την εμπνέουν, να την εκφράζουν και να την κρατούν ενεργή στην κοινότητα. Στην Πάφο οφείλουμε να σχεδιάσουμε ένα δίκτυο χώρων πολιτισμού, νεανικής δημιουργίας και αθλητισμού σε όλη την επαρχία—από την πόλη μέχρι τις κωμοπόλεις και τις ορεινές/ημιορεινές κοινότητες.

Δημοτικά πολιτιστικά κέντρα, δημιουργικά εργαστήρια (μουσική, θέατρο, εικαστικά, κινηματογράφος/ψηφιακή δημιουργία), σύγχρονοι αθλητικοί χώροι και ανοικτές υποδομές άθλησης πρέπει να γίνουν προτεραιότητα. Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι κοινωνική πολιτική, πρόληψη της παραβατικότητας, αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και, ταυτόχρονα, οικονομική ευκαιρία μέσα από εκδηλώσεις, πολιτιστικές διαδρομές και δημιουργικές βιομηχανίες.

3. Εκπαίδευση που «κουμπώνει» με την τοπική οικονομία: αγροτική παραγωγή, τουρισμός, νέες τεχνολογίες

Η Πάφος έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα που μπορούν να γίνουν πραγματικές προοπτικές καριέρας για τους νέους: αγροδιατροφή και μεταποίηση, τουρισμός υψηλής ποιότητας, πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και νέες τεχνολογίες που αλλάζουν τα πάντα. Το σχολείο και η κατάρτιση πρέπει να συνδεθούν με αυτά τα πεδία όχι θεωρητικά, αλλά πρακτικά.

Προτείνουμε ενίσχυση των τεχνικών/επαγγελματικών κατευθύνσεων, συνεργασίες σχολείων με τοπικές επιχειρήσεις και φορείς, προγράμματα μαθητείας και επαγγελματικού προσανατολισμού με πραγματικό περιεχόμενο, καθώς και ανάπτυξη δεξιοτήτων του 21ου αιώνα (ψηφιακός γραμματισμός, δεδομένα, πράσινες δεξιότητες, επιχειρηματικότητα). Στον αγροτικό τομέα, για παράδειγμα, η τεχνολογία (αισθητήρες, γεωργία ακριβείας, διαχείριση νερού) μπορεί να γίνει γέφυρα ώστε ο πρωτογενής τομέας να μην φαίνεται «παλιός», αλλά σύγχρονος και βιώσιμος. Στον τουρισμό, η ποιότητα υπηρεσίας και η εξειδίκευση μπορούν να δημιουργήσουν σταθερές και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

4. Η Πάφος ως περιφερειακό κέντρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: καινοτομία, έρευνα, νεοφυείς επιχειρήσεις

Η Πάφος έχει τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και καινοτομίας. Αυτό δεν θα γίνει από μόνο του. Χρειάζεται πολιτική βούληση, συνέργειες και υποστήριξη ενός οικοσυστήματος που θα συνδέει πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, τοπική αυτοδιοίκηση και ιδιωτικό τομέα.

Στόχος μας είναι: περισσότερα προγράμματα σπουδών με κατεύθυνση την τοπική ανάπτυξη (αγροδιατροφή, φιλοξενία/βιώσιμος τουρισμός, πολιτιστική διαχείριση, πληροφορική/AI εφαρμογές), ενίσχυση δομών μεταφοράς τεχνογνωσίας, θερμοκοιτίδες και συνεργατικοί χώροι (coworking) που να στηρίζουν ουσιαστικά τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Παράλληλα, οι φοιτητές χρειάζονται προσιτή στέγη, μετακινήσεις και ένα ζωντανό αστικό/κοινωνικό περιβάλλον. Αν δεν λύσουμε αυτά, η «τριτοβάθμια Πάφος» θα μείνει σύνθημα.

Επένδυση που επιστρέφει στην κοινωνία

Παιδεία, νεολαία και πολιτισμός δεν είναι «δαπάνη». Είναι η πιο παραγωγική επένδυση που μπορεί να κάνει μια κοινωνία. Γιατί δημιουργεί ανθρώπους με αυτοπεποίθηση, δεξιότητες και προοπτική. Δημιουργεί κοινότητες με συνοχή. Δημιουργεί οικονομία με ποιότητα, όχι μόνο με τζίρο.

Η Πάφος αξίζει ένα σχέδιο που να ενώνει το σχολείο με τη ζωή, τη δημιουργία με την προοπτική και την παράδοση με την καινοτομία. Έτσι κρατάς τους νέους στον τόπο τους: όχι με λόγια, αλλά με ευκαιρίες, χώρους και ένα δημόσιο σύστημα που τους σηκώνει ψηλά.