Η Πάφος δεν χρειάζεται «άλλη μια ανάπτυξη». Χρειάζεται βιώσιμη ανάπτυξη: ανάπτυξη που σέβεται το τοπίο της, ενισχύει τον πρωτογενή τομέα, μειώνει το ενεργειακό κόστος και αφήνει στις επόμενες γενιές περισσότερα, όχι λιγότερα. Σε μια επαρχία που ζει από την ομορφιά της φύσης και τον μόχθο της γης, το περιβάλλον δεν είναι πολυτέλεια. Είναι οικονομία, υγεία, ασφάλεια και ποιότητα ζωής.

1. Προστασία του φυσικού πλούτου με αυστηρό χωροταξικό σχεδιασμό

Ακτές, δάση, περιοχές Natura, φαράγγια και παραποτάμιες ζώνες είναι η «σφραγίδα» της Πάφου. Αν χαθούν, δεν επιστρέφουν. Η λύση δεν είναι τα ευχολόγια, αλλά κανόνες που εφαρμόζονται:

• Σαφής χωροταξικός χάρτης με ζώνες προστασίας, ήπιας χρήσης και ανάπτυξης, ώστε να ξέρουν όλοι τι επιτρέπεται και πού.

• Μηδενική ανοχή σε αυθαιρεσίες που καταστρέφουν ακτογραμμές, ρέματα, δασικές παρυφές και ευαίσθητα οικοσυστήματα.

• Υποχρεωτική περιβαλλοντική τεκμηρίωση για έργα υψηλής επίδρασης, με διαφάνεια και πραγματικές δικλείδες (όχι «τυπικές» διαδικασίες).

• Αποκατάσταση ζημιών: εκεί που υπάρχουν πληγές, να υπάρχει σχέδιο αναδάσωσης, αντιπλημμυρικής θωράκισης, προστασίας από διάβρωση και αναβάθμισης μονοπατιών.

Προστασία σημαίνει και δικαιοσύνη: να μην πληρώνει η κοινωνία το κόστος, ενώ τα κέρδη να ιδιωτικοποιούνται.

2. Στήριξη αγροτών και κτηνοτρόφων με σύγχρονα εργαλεία

Ο πρωτογενής τομέας στην Πάφο δεν αντέχει άλλη ανασφάλεια: νερό, κόστος παραγωγής, πρόσβαση σε τεχνογνωσία και αγορά. Η στήριξη πρέπει να περάσει από τα «εφάπαξ μέτρα» σε ένα λειτουργικό πλαίσιο:

• Υδατική πολιτική με προτεραιότητα στην παραγωγή: μείωση απωλειών δικτύων, ορθολογική διαχείριση, αποθήκευση όπου ενδείκνυται, ανακύκλωση/επαναχρησιμοποίηση όπου είναι ασφαλές και εφικτό.

• Ψηφιακά εργαλεία στην πράξη: αισθητήρες άρδευσης, πρόγνωση καιρού/ασθενειών, γεωργία ακριβείας, ψηφιακές υπηρεσίες για αιτήσεις/ελέγχους χωρίς ταλαιπωρία.

• Συλλογικά σχήματα: ομάδες παραγωγών, συνεταιριστικές δομές, κοινές προμήθειες/μηχανήματα/αποθήκες, ώστε να πέφτει το κόστος και να ανεβαίνει η διαπραγματευτική δύναμη.

• Προστιθέμενη αξία: τυποποίηση, πιστοποιήσεις ποιότητας, σύνδεση με τον τουρισμό (τοπικό καλάθι, γαστρονομικές διαδρομές), ώστε το προϊόν της Πάφου να πληρώνεται όπως αξίζει.

Στόχος είναι ένας πρωτογενής τομέας που να στέκεται στα πόδια του: βιώσιμος οικονομικά, ανθεκτικός κλιματικά, αξιοπρεπής κοινωνικά.

3. Πράσινη ενέργεια και εξοικονόμηση σε σπίτια, επιχειρήσεις και δημόσια κτήρια

Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι σύνθημα, είναι λογαριασμός. Και στην Πάφο ο λογαριασμός πρέπει να πέσει, με πρακτικά μέτρα:

• Μαζικά προγράμματα εξοικονόμησης: μόνωση, κουφώματα, σκιάσεις, αντλίες θερμότητας, έξυπνη διαχείριση ενέργειας, με έμφαση στα νοικοκυριά χαμηλού/μεσαίου εισοδήματος και στις μικρές επιχειρήσεις.

• Φωτοβολταϊκά και ενεργειακές κοινότητες: ώστε να μοιράζεται το όφελος και να έχουν πρόσβαση και όσοι δεν μπορούν μόνοι τους.

• Δημόσια κτήρια ως παράδειγμα: σχολεία, αθλητικά κέντρα, δημαρχεία, κέντρα υγείας να γίνουν πρότυπα ενεργειακής αναβάθμισης, μειώνοντας μόνιμα τα λειτουργικά έξοδα.

• Σύνδεση πράσινης ενέργειας με χωροταξία: τα έργα να χωροθετούνται σωστά, χωρίς να συγκρούονται με Natura, δάση και τοπία υψηλής αξίας.

Η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη: να μειώνει κόστος και ανισότητες, όχι να δημιουργεί νέες.

Το πολιτικό συμπέρασμα

Για την Πάφο, βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει τρία πράγματα: κανόνες στο χώρο, εργαλεία στον αγρότη, ενέργεια φθηνότερη για όλους. Αυτό είναι το πραγματικό τρίπτυχο που ενώνει περιβάλλον και οικονομία: προστατεύουμε ό,τι μας κάνει Πάφο, στηρίζουμε όσους κρατούν ζωντανή την ύπαιθρο, και χτίζουμε μια επαρχία ανθεκτική στην κλιματική και ενεργειακή κρίση.