Η Πάφος έχει ανάγκη από αποφάσεις που να παίρνονται πιο κοντά στον πολίτη. Όχι γιατί «το λέει η μόδα», αλλά γιατί η πραγματικότητα της επαρχίας (πόλη, κωμοπόλεις, ορεινές και απομακρυσμένες κοινότητες) δεν χωρά σε ένα κεντρικό, ενιαίο μοντέλο που βλέπει τα πάντα από μακριά.

Η αποκέντρωση δεν είναι σύνθημα. Είναι μια θεσμική επιλογή που βελτιώνει την ποιότητα ζωής, αυξάνει τη διαφάνεια, επιταχύνει τις λύσεις και δίνει στην κοινωνία λόγο για το τι σχεδιάζεται και πώς υλοποιείται. Σε αυτή τη βάση, η αρχή της αποκέντρωσης (όπως την προβάλλει διαχρονικά η ΕΔΕΚ) αποτελεί κρίσιμη κατεύθυνση: περισσότερες αρμοδιότητες και περισσότεροι πόροι σε δήμους και κοινότητες, με σαφείς κανόνες λογοδοσίας.

1. Περισσότερες αρμοδιότητες και πόροι σε Δήμους και Κοινότητες

Σήμερα, πολλές αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα της Πάφου καθυστερούν ή «κολλούν» σε διαδικασίες κεντρικής διαχείρισης. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: έργα που ξεκινούν αργά ή δεν τελειώνουν ποτέ, υπηρεσίες που δεν φτάνουν ισότιμα παντού, κοινότητες που νιώθουν ότι δεν ακούγονται.

Η αποκέντρωση πρέπει να σημαίνει:

• Μεταφορά συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων σε τοπικό επίπεδο (π.χ. τοπικές υποδομές, μικρά έργα οδικής ασφάλειας, διαχείριση δημόσιων χώρων, πράσινες παρεμβάσεις, τοπική πολιτική στάθμευσης, μικρές κοινωνικές δομές).

• Σταθερούς και επαρκείς οικονομικούς πόρους προς τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ώστε να μην εξαρτώνται από ευκαιριακές εγκρίσεις ή «τηλέφωνα».

• Διαφάνεια και μετρήσιμη απόδοση: κάθε ευρώ που φτάνει στην τοπική αυτοδιοίκηση να συνδέεται με στόχους, χρονοδιαγράμματα, και δημόσια απολογιστικά στοιχεία.

Η ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι «απέναντι» από το κράτος. Είναι ο πιο αποτελεσματικός βραχίονας του κράτους στον τόπο. Όταν οι δήμοι και οι κοινότητες έχουν ρόλο και μέσα, τότε η ανάπτυξη γίνεται πιο δίκαιη και πιο ισορροπημένη.

2. Θεσμική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό

Η Πάφος δεν χρειάζεται μόνο έργα. Χρειάζεται έργα που να ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες και να έχουν κοινωνική νομιμοποίηση. Αυτό απαιτεί θεσμική συμμετοχή, όχι ευκαιριακές διαβουλεύσεις «για τα μάτια του κόσμου».

Ο σχεδιασμός υποδομών και αναπτυξιακών πολιτικών πρέπει να ενσωματώνει την τοπική εμπειρία:

• Συστηματική διαβούλευση πριν από σημαντικές αποφάσεις: με κατοίκους, επαγγελματικούς φορείς, αγροτικές οργανώσεις, εκπαιδευτικούς, νέους, περιβαλλοντικές ομάδες.

• Ανοιχτές δημόσιες παρουσιάσεις των έργων (με σχέδια, προϋπολογισμούς, χρονοδιαγράμματα), ώστε ο πολίτης να ξέρει «τι γίνεται και γιατί».

• Τοπικά συμβούλια ή επιτροπές συμμετοχής για κρίσιμους τομείς (π.χ. κυκλοφοριακό, ορεινή ανάπτυξη, διαχείριση ακτών, πολιτική νερού, πολιτιστική υποδομή), με σαφείς αρμοδιότητες και πρακτικά που δημοσιεύονται.

Η συμμετοχή δεν καθυστερεί την ανάπτυξη, την προστατεύει από λάθη, υπερβάσεις και κοινωνικές συγκρούσεις. Όταν οι πολίτες έχουν λόγο από την αρχή, τα έργα γίνονται καλύτερα, πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη αποδοχή.

3. Αποκέντρωση με λογοδοσία: ο μόνος τρόπος να κερδηθεί εμπιστοσύνη

Για να πετύχει η αποκέντρωση, χρειάζεται και μια καθαρή συμφωνία με τους πολίτες: περισσότερη δύναμη τοπικά, αλλά και περισσότερη λογοδοσία.

Αυτό σημαίνει:

• Δημοσιοποίηση αποφάσεων και δαπανών σε απλή, κατανοητή μορφή.

• Στόχοι και δείκτες απόδοσης για βασικές υπηρεσίες (καθαριότητα, μικρά έργα, εξυπηρέτηση πολιτών).

• Μηδενική ανοχή στη σπατάλη και αυστηροί κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων.

Η ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι το «αντίδοτο» στη γραφειοκρατία και στην αποξένωση του πολίτη από την πολιτική. Είναι επίσης το πεδίο όπου η κοινωνική δικαιοσύνη γίνεται πρακτική: ίση πρόσβαση σε υπηρεσίες, ανάπτυξη που δεν αφήνει πίσω τα χωριά, λύσεις που δεν αφορούν μόνο το κέντρο.

Η Πάφος μπορεί και πρέπει να αποκτήσει μια Αυτοδιοίκηση με πραγματικές αρμοδιότητες, επαρκείς πόρους και θεσμοθετημένη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Η αποκέντρωση, όπως την υπερασπίζεται η ΕΔΕΚ, είναι πολιτική επιλογή δημοκρατίας και αποτελεσματικότητας: αποφάσεις κοντά στον πολίτη, έργα με κοινωνική συναίνεση, ανάπτυξη με δικαιοσύνη.

Αυτός είναι ο δρόμος για μια Πάφο που σχεδιάζει μόνη της το μέλλον της, με ευθύνη, διαφάνεια και συμμετοχή.