Σε μια εποχή αβεβαιότητας, ακρίβειας και διευρυνόμενων ανισοτήτων, το ερώτημα δεν είναι αν «αντέχουμε» ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν αντέχουμε να μην το έχουμε. Για την ΕΔΕΚ, διαχρονικά, η κοινωνική δικαιοσύνη δεν είναι σύνθημα. Είναι πυξίδα πολιτικής: ανάπτυξη με αναδιανομή, ισχυροί δημόσιοι θεσμοί, καθολικά δικαιώματα και πραγματική προστασία των ευάλωτων, χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς «αστερίσκους».

Το κοινωνικό κράτος δεν είναι φιλανθρωπία. Είναι οργανωμένο δίχτυ ασφάλειας και ταυτόχρονα επένδυση στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στη συνοχή της κοινωνίας. Στηρίζεται σε τρεις πυλώνες που αλληλοσυμπληρώνονται: ποιοτική υγεία για όλους, δημόσια παιδεία υψηλής ποιότητας και ενεργές πολιτικές κοινωνικής αλληλεγγύης.

1. Υγεία: καθολικό δικαίωμα, όχι προνόμιο

Η εμπέδωση ενός ποιοτικού, καθολικού και βιώσιμου συστήματος υγείας είναι κριτήριο πολιτισμού. Η ΕΔΕΚ υποστηρίζει ένα σύστημα που υπηρετεί τον πολίτη, όχι την ταλαιπωρία του. Αυτό σημαίνει:

• Ποιότητα με επίκεντρο τον ασθενή: αξιολόγηση υπηρεσιών, ασφάλεια ασθενών, διαφάνεια στους δείκτες απόδοσης και ουσιαστικός έλεγχος της ποιότητας.

• Ενίσχυση του δημόσιου πυλώνα: σύγχρονα δημόσια νοσηλευτήρια, επαρκής στελέχωση, αναβάθμιση υποδομών και εξοπλισμού, ώστε η πρόσβαση να μην εξαρτάται από το εισόδημα.

• Ισχυρή πρωτοβάθμια φροντίδα: ο οικογενειακός γιατρός και τα κέντρα υγείας να αποτελούν πραγματική «πρώτη γραμμή», μειώνοντας λίστες αναμονής και πίεση στα νοσοκομεία.

• Πρόληψη και δημόσια υγεία: οργανωμένα προγράμματα πρόληψης (έλεγχοι, εμβολιασμοί, αντικαπνιστικές πολιτικές, ψυχική υγεία), γιατί το πιο ανθρώπινο και οικονομικά ορθό σύστημα είναι αυτό που προλαμβάνει.

Βιωσιμότητα δεν σημαίνει περικοπές. Σημαίνει σωστή διαχείριση, έλεγχο σπατάλης, εξορθολογισμό διαδικασιών, και πολιτική βούληση να προστατεύεται ο πολίτης από τις ανισότητες στην υγεία.

2. Παιδεία: δημοκρατία, κριτική σκέψη, ίσες ευκαιρίες

Η δημόσια παιδεία είναι ο μεγάλος μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας. Όταν λειτουργεί σωστά, «σπάει» την κληρονομιά της φτώχειας. Όταν υποβαθμίζεται, παγιώνει ανισότητες. Η ΕΔΕΚ, στη διαχρονική της προσέγγιση, βλέπει την παιδεία ως θεμέλιο δημοκρατίας και κοινωνικής συνοχής:

• Ποιότητα με περιεχόμενο: έμφαση στη δημοκρατική παιδεία, στην κριτική σκέψη, στον σεβασμό της διαφορετικότητας, στην καλλιέργεια υπεύθυνων πολιτών.

• Ισότητα ευκαιριών στην πράξη: στήριξη μαθητών από ευάλωτα περιβάλλοντα, ενισχυτική διδασκαλία, πρόσβαση σε τεχνολογία, υλικοτεχνική αναβάθμιση σχολείων.

• Κοινωνική ένταξη και συμπερίληψη: ισχυρή ειδική εκπαίδευση, στήριξη μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες ή αναπηρίες, πολιτικές κατά του σχολικού αποκλεισμού.

• Σχολείο που χτίζει δεξιότητες ζωής: γλωσσικές, ψηφιακές, κοινωνικές δεξιότητες και παιδεία στα ανθρώπινα δικαιώματα, με σαφή στόχο μια κοινωνία ισότητας και σεβασμού.

Η παιδεία δεν μπορεί να είναι «υπηρεσία δύο ταχυτήτων». Ούτε μπορεί να αφήνει πίσω παιδιά με βάση το πορτοφόλι, τη γειτονιά ή το κοινωνικό υπόβαθρο.

3. Κοινωνική αλληλεγγύη: πολιτικές που μειώνουν φτώχεια και ανισότητες

Κανένα κοινωνικό κράτος δεν κρίνεται από τα λόγια, αλλά από το τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος χάνει τη δουλειά του, όταν μια μονογονεϊκή οικογένεια δεν βγαίνει με το ενοίκιο, όταν ένας χαμηλοσυνταξιούχος πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε φάρμακα και λογαριασμούς. Η ΕΔΕΚ σταθερά στηρίζει πολιτικές κοινωνικής προστασίας που αντιμετωπίζουν τη ρίζα της φτώχειας και του αποκλεισμού:

• Στοχευμένη στήριξη των πραγματικά ευάλωτων: με κριτήρια δικαιοσύνης και αποτελεσματικότητας, ώστε τα ωφελήματα να φτάνουν σε αυτούς που τα χρειάζονται.

• Προστασία της αξιοπρέπειας στην εργασία: πολιτικές που ενισχύουν τον εργαζόμενο, περιορίζουν την επισφάλεια και στηρίζουν το εισόδημα, ιδιαίτερα σε περιόδους ακρίβειας.

• Μείωση ανισοτήτων με κοινωνικές υπηρεσίες: προσβασιμότητα σε κοινωνικές δομές, φροντίδα ηλικιωμένων, στήριξη οικογενειών, ενίσχυση κοινοτικών υπηρεσιών.

• Καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού: πολιτικές ένταξης, ίσες ευκαιρίες, πρόσβαση σε στέγαση, εκπαίδευση και υγεία, ώστε να μη δημιουργούνται «αόρατες» κατηγορίες πολιτών.

Κοινωνική προστασία δεν είναι να μοιράζεις «ψίχουλα» σε ανθρώπους που βουλιάζουν. Είναι να δημιουργείς κανόνες και δομές που δεν τους αφήνουν να βουλιάξουν.

Κοινωνικό κράτος ως εθνική στρατηγική

Ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος δεν είναι πολυτέλεια. Είναι εθνική στρατηγική. Γιατί χτίζει εμπιστοσύνη στους θεσμούς, μειώνει εντάσεις, ενδυναμώνει την οικονομία μέσα από υγιείς και μορφωμένους πολίτες, και δίνει πραγματικές δυνατότητες σε όσους σήμερα νιώθουν ότι «δεν έχουν πού να στηριχτούν».

Η ΕΔΕΚ, με τις διαχρονικές της θέσεις, επιμένει σε μια καθαρή γραμμή: υγεία για όλους, παιδεία που απελευθερώνει δυνατότητες, κοινωνική αλληλεγγύη που αντιμετωπίζει ανισότητες. Αυτός είναι ο δρόμος μιας σύγχρονης, δημοκρατικής και κοινωνικά δίκαιης Κύπρου. Και αυτός ο δρόμος απαιτεί πολιτική βούληση, συνέπεια και καθαρή προτεραιότητα: τον άνθρωπο.