Στην Κύπρο της κλιματικής πίεσης, της άναρχης δόμησης και της καθημερινής υποβάθμισης της ποιότητας ζωής, το περιβάλλον δεν μπορεί να παραμένει «παράρτημα» της ανάπτυξης. Είναι ο πυρήνας της. Γιατί όταν εξαντλούμε τους φυσικούς πόρους, όταν θυσιάζουμε ακτές, δάση και κοινόχρηστους χώρους, όταν αφήνουμε τις πόλεις να πνίγονται στο τσιμέντο και την ύπαιθρο να ερημώνει, στο τέλος πληρώνει το κόστος ο πολίτης: στην υγεία, στο κόστος ζωής, στην ασφάλεια, στο δικαίωμα να ζει αξιοπρεπώς.

Οι διαχρονικές θέσεις της ΕΔΕΚ αντιμετωπίζουν το περιβάλλον ως ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και διαγενεακής ευθύνης. Ανάπτυξη, ναι, αλλά όχι ανάπτυξη που αφήνει πίσω της καμένη γη. Η πραγματική πρόοδος είναι εκείνη που σέβεται την κλιματική ισορροπία και τις ανάγκες των επόμενων γενιών, που προστατεύει τον δημόσιο πλούτο και βελτιώνει χειροπιαστά την ποιότητα ζωής.

Ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον και στο μέλλον

Η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης: πιο έξυπνο, πιο ανθεκτικό και πιο δίκαιο. Ένα μοντέλο που δεν μετρά την επιτυχία μόνο σε αριθμούς επενδύσεων, αλλά και σε καθαρό αέρα, δροσιά στις γειτονιές, ασφαλείς ακτές, προστατευμένες περιοχές Natura, επαρκές νερό, λιγότερα απόβλητα.

Η κλιματική κρίση δεν είναι θεωρία. Είναι οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι πλημμύρες, η λειψυδρία, οι πυρκαγιές, η διάβρωση των ακτών. Άρα, η περιβαλλοντική πολιτική πρέπει να πάψει να είναι «ευχολόγιο» και να γίνει σχέδιο ανθεκτικότητας: πρόληψη κινδύνων, προστασία οικοσυστημάτων, σωστή διαχείριση υδάτων και γης, αυστηρή εφαρμογή των κανόνων και διαφάνεια στις αποφάσεις.

Οι πολίτες σύμμαχοι, όχι θεατές

Δεύτερος θεμελιακός άξονας είναι η ενεργός συμμετοχή της κοινωνίας. Στην Κύπρο υπάρχουν άνθρωποι, ομάδες, κοινότητες και εθελοντές που υπερασπίζονται δάση, παραλίες, μονοπάτια, παραδοσιακούς πυρήνες και μνημεία, συχνά με ελάχιστους πόρους, απέναντι σε ισχυρά συμφέροντα ή αδιαφορία.

Η πολιτεία οφείλει να στηρίξει αυτές τις πρωτοβουλίες έμπρακτα:

• με θεσμική προστασία και πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία,

• με συμμετοχικές διαδικασίες (δημόσιες διαβουλεύσεις ουσίας, όχι προσχηματικές),

• με ενίσχυση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και της τοπικής επιτήρησης,

• με πραγματική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, που αποτελεί μέρος της ταυτότητάς μας και πηγή βιώσιμης ανάπτυξης.

Όταν οι πολίτες νιώθουν ότι έχουν ρόλο και φωνή, τότε η προστασία του τόπου γίνεται κοινή υπόθεση και όχι συγκρουσιακό πεδίο «λίγων απέναντι σε πολλούς».

Πράσινες μεταφορές, καθαρή ενέργεια, βιώσιμη πολεοδομία

Η ποιότητα ζωής κρίνεται στην καθημερινότητα. Στο πώς μετακινούμαστε. Στο πόσο πληρώνουμε για ρεύμα. Στο αν τα παιδιά έχουν ασφαλή πεζοδρόμια και πράσινους χώρους. Στο αν μια πόλη αναπνέει ή ασφυκτιά.

Γι’ αυτό, η πράσινη μετάβαση πρέπει να έχει τρεις πρακτικούς προσανατολισμούς:

1. Πράσινες μεταφορές
   Αξιόπιστες δημόσιες συγκοινωνίες, ασφαλή δίκτυα πεζών και ποδηλάτων, καλύτερη σύνδεση των κοινοτήτων με τα αστικά κέντρα, και έξυπνες λύσεις που μειώνουν την εξάρτηση από το αυτοκίνητο. Πράσινη μετακίνηση σημαίνει λιγότερη ρύπανση, λιγότερος θόρυβος, λιγότερα τροχαία, περισσότερος δημόσιος χώρος.

2. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με κοινωνικό πρόσημο
   Η πράσινη ενέργεια δεν πρέπει να μετατραπεί σε προνόμιο των λίγων. Χρειάζεται διευκόλυνση για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις να παράγουν/εξοικονομούν ενέργεια, ενεργειακές κοινότητες, στήριξη ευάλωτων ομάδων ώστε να μειωθούν οι λογαριασμοί και να περιοριστεί η ενεργειακή φτώχεια. Πράσινη μετάβαση χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη είναι απλώς αλλαγή «χρώματος», όχι αλλαγή πολιτικής.

3. Βιώσιμη πολεοδομική ανάπτυξη
   Πολεοδομία που βάζει όρια στην αυθαιρεσία, προστατεύει ακτές και φυσικές περιοχές, αναβαθμίζει γειτονιές, δημιουργεί πάρκα και δίκτυα πρασίνου, και επενδύει σε υποδομές που κάνουν την πόλη ανθρώπινη. Όχι άλλος σχεδιασμός με κριτήριο μόνο το τετραγωνικό και το κέρδος. Η πόλη είναι πρώτα απ’ όλα οι άνθρωποι που ζουν μέσα της.

Η δέσμευσή μου: περιβάλλον ως δικαίωμα

Το περιβάλλον δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δικαίωμα. Και η προστασία του είναι πολιτική επιλογή που καθορίζει τι κοινωνία θέλουμε: μια κοινωνία που σέβεται τον τόπο της, που σχεδιάζει με ευθύνη, που δεν φορτώνει στα παιδιά μας το κόστος των δικών μας συμβιβασμών.

Η ΕΔΕΚ, με τις διαχρονικές της θέσεις, θέτει ένα καθαρό πλαίσιο: ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον, ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής και πράσινες λύσεις που βελτιώνουν χειροπιαστά την ποιότητα ζωής. Αυτό δεν είναι απλώς «περιβαλλοντική πολιτική». Είναι πολιτική για την υγεία, την οικονομία, την κοινωνική δικαιοσύνη και το μέλλον της Κύπρου.

Αν θέλουμε έναν τόπο που αξίζει να τον ζεις, και να τον παραδίδεις καλύτερο, πρέπει να κάνουμε τη μετάβαση τώρα. Με σχέδιο, με κανόνες, με διαφάνεια, και με τους πολίτες στο επίκεντρο.