Ρεύμα και νερό: δεν είναι “κρίσεις”. Είναι ο καθρέφτης της πολιτικής μας.

Στην Κύπρο έχουμε τον ήλιο άφθονο και τη θάλασσα ολόγυρα μας. Κι όμως, πληρώνουμε ρεύμα σαν να είμαστε μόνιμα σε έκτακτη ανάγκη και συζητάμε για το νερό σαν να είναι πολυτέλεια. Αυτό δεν είναι «μοίρα», δεν «φταίει η διεθνής συγκυρία», δεν «φταίνε οι τιμές καυσίμων», δεν «φταίει η κλιματική αλλαγή». Είναι αποτέλεσμα επιλογών, και κυρίως, αποτέλεσμα της απουσίας μακροπρόθεσμου σταθερού σχεδίου.

Ας μιλήσουμε καθαρά: το υδατικό πρόβλημα είναι και ενεργειακό. Η αφαλάτωση θέλει ρεύμα. Τα αντλιοστάσια θέλουν ρεύμα. Αν το ρεύμα είναι ακριβό και ασταθές, το νερό θα είναι ακριβό και αβέβαιο. Άρα, ή θα λύσουμε μαζί τα δύο προβλήματα, ή θα συνεχίσουμε να πληρώνουμε διπλά την αδράνεια μας.

Τι πρέπει να γίνει για το ρεύμα

Πρώτον, αποθήκευση. Οι μπαταρίες στο σύστημα δεν είναι «πολυτέλεια». Είναι το εργαλείο που επιτρέπει να αξιοποιούμε την ηλιακή ενέργεια αντί να την κόβουμε όταν περισσεύει. Χωρίς αποθήκευση, οι ΑΠΕ θα μένουν μισές, κι εμείς θα συνεχίζουμε να πληρώνουμε ακριβά.

Δεύτερον, δίκτυο. Δεν γίνεται να χτίζουμε συνέχεια παραγωγή και να την πνίγουμε σε υποσταθμούς και γραμμές που δεν αντέχουν. Θέλει πρόγραμμα αναβάθμισης, χρονοδιάγραμμα ανά περιοχή, και διαφάνεια: πού γίνονται αποκοπές, γιατί γίνονται, πότε τελειώνουν.

Τρίτον, εξοικονόμηση. Είναι το «καύσιμο» που δεν έχει επαναλαμβανόμενο κόστος. Μόνωση, σκίαση, αναβάθμιση κτιρίων, καλύτερα συστήματα ψύξης. Θέλει σοβαρό σχέδιο, όχι σπασμωδικές επιδοτήσεις λογαριασμών κάθε φορά που ξεφεύγουν οι τιμές.

Τέταρτον, αλλαγή καύσιμης ύλης. Πρέπει επιτέλους να πάρουμε την απόφαση να σταματήσουμε την χρήση μαζούτ ως καύσιμη ύλη. Και πιο ακριβό είναι, και ρυπογόνο. Είναι πολλά τα εκατομμύρια που πληρώνουμε για αγορά ρύπων.

Πέμπτο, διασύνδεση, αλλά με όρους που προστατεύουν τον Κύπριο καταναλωτή. Όχι “λευκή επιταγή”, όχι θολά κόστη. Διαφάνεια, λογοδοσία, τεχνική επάρκεια και καθαρή απάντηση: “τι πληρώνουμε – τι κερδίζουμε”.

Τι πρέπει να γίνει για το νερό

Στο νερό, η πρώτη λέξη είναι μία: διαρροές. Δεν έχει λογική να χτίζουμε αφαλατώσεις και να χάνουμε τεράστιες ποσότητες στο δρόμο από παλιά δίκτυα. Αυτό είναι κοινωνική αδικία και οικονομικό έγκλημα. Θέλει εθνικό στόχο μείωσης απωλειών, ανά δήμο, με δημόσια παρακολούθηση.

Δεύτερον, μέτρηση. Χωρίς σωστούς μετρητές και τηλεμετρία, δεν υπάρχει έλεγχος, δεν υπάρχει δικαιοσύνη, δεν υπάρχει πολιτική… υπάρχει τυφλό σύστημα.

Τρίτον, αφαλάτωση με σχέδιο, όχι έκτακτα μέτρα, όχι με πανικό. Ναι, θα είναι κομμάτι της λύσης. Αλλά πρέπει να συνδεθεί με φθηνή, καθαρή ενέργεια και έξυπνη λειτουργία, για να μην καταλήγει να ανεβάζει το κόστος ζωής.

Τέταρτον, γεωργία και επαναχρησιμοποίηση. Η παραγωγή μας δεν μπορεί να ζει με την αγωνία του «αν θα βρέξει». Κίνητρα για σύγχρονη άρδευση (στάγδην και έξυπνη άρδευση), αξιοποίηση ανακτημένου νερού όπου γίνεται, και στήριξη της προσαρμογής εκεί που οι παλιές πρακτικές δεν αποδίδουν.

Η μεγάλη τομή: να δουλέψουν μαζί νερό και ρεύμα

Εδώ είναι το έξυπνο: οι αφαλατώσεις και τα αντλιοστάσια μπορούν να λειτουργούν περισσότερο όταν έχουμε περίσσεια ηλιακής ενέργειας, ειδικά με αποθήκευση. Αυτό μειώνει κόστος νερού, αυξάνει την αξιοποίηση ΑΠΕ και σταθεροποιεί το σύστημα. Δεν είναι θεωρία. Είναι επιλογή πολιτικής.

Συμπέρασμα;
Η Κύπρος δεν χρειάζεται άλλη διαχείριση κρίσεων. Χρειάζεται απόφαση: να σταματήσει να πληρώνει την αδράνεια, τις καθυστερήσεις και τις μισές λύσεις. Αν θέλουμε χώρα με ασφάλεια, ανάπτυξη και αξιοπρέπεια, το ρεύμα και το νερό πρέπει να γίνουν εθνική προτεραιότητα με σχέδιο, δείκτες και λογοδοσία. Και αυτό δεν θα το φέρει κανένα δελτίο Τύπου. Θα το φέρει μια πολιτική που επιτέλους θα μετριέται σε αποτέλεσμα.

Πρέπει να θεραπεύσουμε άμεσα την πολιτική μας «μυωπία».