Η υπογεννητικότητα παύει να είναι «ιδιωτική απόφαση» όταν το κράτος επιτρέπει η διεύρυνση της οικογένειας να μετατρέπεται σε… «ακριβό άθλημα».

Στην Πάφο (όπως και σε ολόκληρη την Κύπρο) η υπογεννητικότητα δεν είναι πια στατιστική λεπτομέρεια. Είναι κοινωνικό και αναπτυξιακό καμπανάκι. Το 2024 οι γεννήσεις μειώθηκαν στις 9.766 (από 10.241 το 2023) και ο συνολικός δείκτης γονιμότητας παρέμεινε στο 1,4, πολύ κάτω από το θεμιτό επίπεδο αναπλήρωσης 2,1.

Δεν αμφισβητώ το γεγονός ότι υπάρχουν κρατικά κίνητρα για απόκτηση τέκνου. Υπάρχουν επιδόματα, υπάρχουν σχέδια επιδότησης διδάκτρων/σίτισης, υπάρχει επιδοτούμενη γονική άδεια. Όμως η πραγματική ζωή των νέων γονιών (ειδικά των εργαζόμενων ζευγαριών) σκοντάφτει σε ένα πρακτικό εμπόδιο. Θα βρω θέση σε βρεφονηπιακό σταθμό, ή θα βρω σε κόστος που δεν θα «σκοτώνει» τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Και όταν και οι δύο γονείς πρέπει να εργάζονται για να σταθεί το σπίτι, η απουσία δομών φροντίδας μετατρέπεται σε αντικίνητρο τεκνοποίησης.

Το κράτος οφείλει να αλλάξει φιλοσοφία και νοοτροπία αν πραγματικά επιθυμεί μείωση της υπογεννητικότητας.

Η τεκνοποίηση δεν ενισχύεται με αποσπασματικά μέτρα. Ενισχύεται όταν το κράτος οργανώνει «υποδομή οικογένειας» (φροντίδα, χρόνος, εισόδημα, στέγη) και όχι όταν αφήνει την οικογένεια να «παλεύει» μόνη της για την επιβίωση της.

Το υφιστάμενο πλαίσιο παρέχει επίδομα και διευκολύνσεις μεν, αλλά, ΔΕΝ εγγυάται διαθεσιμότητα σε βρεφονηπιακό ή παιδοκομικό σταθμό (σήμερα υπάρχουν λίστες αναμονής σε σταθμούς για εισδοχή παιδιού στη επαρχία Πάφου μέχρι και τα μέσα του 2027). Και τί να κάνει το επίδομα ένας γονιός ο οποίος δεν έχει που να αφήσει το παιδί του;

Κατά την άποψη μου είναι επιτακτική ανάγκη η δημιουργία Εθνικής Υποδομής Βρεφονηπιακής Φροντίδας. Η διεκδίκηση, πιλοτικής έστω, εφαρμογής μιας τέτοιας υποδομής στη Πάφο είναι για εμένα προτεραιότητα. Συγκεκριμένα, η πρόταση μου εστιάζεται σε 5 πυλώνες:

1.      Θέση βρεφονηπιακής φροντίδας ως κοινωνικό δικαίωμα, όχι ως τυχαίο γεγονός.
Στόχος αυτής της πολιτικής είναι το κάθε παιδί να έχει πρόσβαση σε ασφαλή, αδειοδοτημένη δομή φροντίδας.

α.      Δημιουργία/επέκταση κοινοτικών και δημοτικών βρεφονηπιακών σταθμών ανά δήμο/σύμπλεγμα κοινοτήτων, με προτεραιότητα στις ηλικίες 0–3. (Σήμερα στη Πάφο υπάρχουν 34 εγκεκριμένοι βρεφοπαιδοκομικοί σταθμοί εκ των οποίων οι 29 είναι ιδιωτικοί, 4 κοινοτικοί και 1 κρατικός, καθώς και 7 εγκεκριμένοι κατ’ οίκον παιδοκόμοι).

β.      Χρήση υφιστάμενων δημόσιων κτηρίων/χώρων (με αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας), ώστε να μειωθεί ο χρόνος υλοποίησης.

γ.       Ωράριο που θα εξυπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής αγοράς εργασίας (λαμβάνοντας υπόψη και την εποχικότητα), όχι με το ιδανικό ωράριο γραφείου. 

2.      Ενοποίηση επιδοτήσεων σε «επίδομα φροντίδας παιδιού» με προοδευτική κλίμακα.
Σήμερα πολλά από τα υφιστάμενα σχέδια συνδέονται με προϋποθέσεις και διαφορετικές διαδικασίες. Η πρόταση είναι:

α.      Η ψηφιοποίηση και ενοποίηση των υφιστάμενων σχεδίων σε ένα επίδομα ανά παιδί.

β.      Μεγαλύτερη κάλυψη για βρέφη (το μηνιαίο κόστος φροντίδας σήμερα στην Πάφο σε βρεφονηπιακό σταθμό ανέρχεται από €300-€550).

3.      Σχέδια μαθητείας και στελέχωσης προσχολικής φροντίδας.

α.      Επιδότηση μισθού για θέσεις σε βρεφικά τμήματα (όπου η αναλογία προσωπικού είναι πιο απαιτητική).

β.      Υποτροφίες και ταχεία κατάρτιση με πιστοποίηση.

γ.       Κίνητρα παραμονής στην επαρχία, ώστε να μη απορροφούν τα αστικά κέντρα όλο το δυναμικό.

4.      Σχέδια ευέλικτης ρύθμισης εργασίας με σκοπό την ισορροπία επαγγελματικής / οικογενειακής ζωής.

α.      Πραγματική επιτήρηση ή και επιβολή του δικαιώματος ευελιξίας για γονείς μικρών παιδιών (όχι μόνο στα χαρτιά).

β.      Κίνητρα σε εργοδότες για τηλεργασία/σπαστό ωράριο εκεί που γίνεται, χωρίς να τιμωρείται μισθολογικά ή ασφαλιστικά ο γονιός.

5.      Δημιουργία ενιαίας πλατφόρμας εγγραφών σε μορφή «One-Stop Shop».

α.      Χαρτογράφηση προσφοράς / ζήτησης ανά δήμο, σύμπλεγμα κοινοτήτων (πόσες δομές, τι χωρητικότητα, τι ωράριο).

β.      Ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα εγγραφών με διαφάνεια (διαθεσιμότητα, κριτήρια, επιδότηση), ώστε να κοπεί η ταλαιπωρία και να μειωθεί η αβεβαιότητα.

Η υπογεννητικότητα δεν είναι θέμα «νοοτροπίας». Είναι λογιστικό ισοζύγιο που κάθε νέο ζευγάρι στην επαρχία Πάφου κάνει με κρύο αίμα:
ενοίκιο/δόση + τρόφιμα + καύσιμα + εργασία και των δύο + κόστος παιδιού + (κυρίως) “βρήκαμε θέση σε δομή για το βρέφος;”.

Δεν φταίνε οι νέοι που δεν κάνουν παιδιά. Φταίει ότι το κράτος δεν τους παρέχει τις απαραίτητες υποδομές που θα διευκολύνουν την δημιουργία μιας πολυμελούς οικογένειας.

Η πολιτεία λέει «κάντε παιδιά» με επιδόματα και κίνητρα, αλλά δεν εγγυάται το βασικό εργαλείο που κάνει εφικτή την τεκνοποίηση για εργαζόμενους γονείς: ασφαλή, προσιτή, διαθέσιμη φροντίδα βρεφών.

Λαμβάνοντας δε υπόψη, το γεγονός της γήρανσης του πληθυσμού της επαρχίας μας  η ανάγκη για δημιουργία δομών που υποβοηθούν στο να αυξηθεί η γεννητικότητα στην επαρχία της Πάφου γίνεται ακόμα πιο επιτακτική. Το πραγματικό κίνητρο δεν είναι το επίδομα. Είναι η βεβαιότητα ότι:

1.      θα βρω θέση για το βρέφος μου,

2.      θα μπορώ να δουλεύω,

3.      δεν θα καταρρεύσει οικονομικά το σπίτι μου επειδή έκανα παιδί.

Είναι η δημιουργία «Υποδομής Οικογένειας»