Μισθοί και συντάξεις στην Κύπρο: ανάπτυξη για λίγους ή αξιοπρέπεια για όλους;
Η κυπριακή οικονομία μπορεί να παρουσιάζει θετικούς δείκτες, αλλά για χιλιάδες εργαζόμενους και συνταξιούχους η πραγματικότητα είναι άλλη:
το εισόδημα δεν ακολουθεί το κόστος ζωής. Ενοίκια, τρόφιμα, ενέργεια και βασικές υπηρεσίες «τρώνε» τον μισθό πριν τελειώσει ο μήνας. Και όταν ο άνθρωπος βγει στη σύνταξη, συχνά μεταφέρεται στην αγωνία της επιβίωσης.
Πρόσφατα ανακοινώθηκε νέα αναπροσαρμογή στον Εθνικό Κατώτατο Μισθό, που τίθεται σε ισχύ από 1/1/2026: €979 για νεοεισερχόμενους και €1.088 μετά τη συμπλήρωση έξι μηνών απασχόλησης.
Οι αριθμοί έχουν σημασία, αλλά δεν αρκούν. Το ερώτημα είναι αν ο κατώτατος μισθός λειτουργεί ως «μισθός αξιοπρέπειας» ή ως στατιστικό όριο. Και αντίστοιχα, αν οι συντάξεις προστατεύουν την αξιοπρεπή διαβίωση ή αφήνουν τους ηλικιωμένους να εξαρτώνται από επιδόματα και έκτακτες συμπληρωματικές αποφάσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, ένα πιο δίκαιο και σοσιαλιστικό μοντέλο, βασισμένο στη λογική της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αναδιανομής του πλούτου και της προστασίας της εργασίας, οφείλει να έχει σταθερούς κανόνες, καθολική εφαρμογή και πραγματική εποπτεία. Θέση μου είναι ότι ο κατώτατος μισθός πρέπει να είναι συνδεδεμένος με προοπτική ουσιαστικής αύξησης, καθολική/αναλογική ΑΤΑ, ενίσχυση επαγγελματικών ταμείων και στήριξη των χαμηλοσυνταξιούχων με θεσμικές λύσεις, όχι φιλανθρωπία.
Κατώτατος μισθός: από το «ελάχιστο» στο «δίκαιο»
Η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια ανά διετία αναπροσαρμογή. Χρειάζεται ένα σύστημα που:
Δένει τον κατώτατο με την πραγματική οικονομία και το κόστος ζωής
Ο κατώτατος μισθός πρέπει να αναπροσαρμόζεται με διαφανή κανόνα (πληθωρισμός και πραγματική αύξηση εισοδημάτων/παραγωγικότητας), ώστε να μην «κουρεύεται» σιωπηρά κάθε φορά που ανεβαίνουν οι τιμές. Στόχος είναι η σταδιακή αύξηση του κατώτατου κατά 25% έως το 2028, μαζί με καθολική και αναλογική εφαρμογή της ΑΤΑ.Ενισχύει τον κλαδικό κατώτατο και τις συλλογικές συμβάσεις
Το «ένα ποσό για όλους» δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας. Η ΕΔΕΚ διαχρονικά υποστηρίζει κατώτατο μισθό ανά επαγγελματική ομάδα, ως μηχανισμό δικαιότερης αποτίμησης δεξιοτήτων και συνθηκών εργασίας.
Στην πράξη αυτό σημαίνει: εθνικός κατώτατος μισθός (κανείς κάτω από αυτόν) και παράλληλα κλαδικές συλλογικές ρυθμίσεις που ανεβάζουν τον πήχη εκεί όπου υπάρχουν αυξημένες απαιτήσεις, ευθύνη ή επικινδυνότητα.Κλείνει τα “παράθυρα” κατάχρησης
Η διάκριση «μισθός πρόσληψης» και «μετά από 6 μήνες» έχει νόημα μόνο αν δεν γίνεται εργαλείο ανακύκλωσης προσωπικού. Με το νέο πλαίσιο από 1/1/2026 (979/1088) το ζήτημα παραμένει επίκαιρο. Απαιτούνται τεκμήρια κατάχρησης, ουσιαστικοί έλεγχοι και πραγματικές κυρώσεις.Κάνει τον κατώτατο “εφαρμόσιμο” και όχι θεωρητικό
Χωρίς ενισχυμένη επιθεώρηση εργασίας, ψηφιακή διασταύρωση στοιχείων και αυστηρή αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας, ο νόμος μένει στα χαρτιά. Η προστασία των εργαζομένων είναι ταυτόχρονα και προστασία του υγιούς ανταγωνισμού.
Συντάξεις: σταθερή αξιοπρέπεια, όχι επιδοματική επιβίωση
Στο κυπριακό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, η σύνταξη γήρατος έχει μετονομαστεί σε «Θεσμοθετημένη Σύνταξη» στη νομοθεσία και στις διαδικασίες του κράτους. Όμως το κεντρικό ζητούμενο είναι άλλο: η κατώτατη σύνταξη και οι χαμηλές συντάξεις να αρκούν για αξιοπρεπή διαβίωση.
Παράλληλα, το κράτος λειτουργεί σχέδια στήριξης για συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα (επίδομα/σχέδιο), κάτι που βοηθά βραχυπρόθεσμα αλλά δεν αντικαθιστά μια μόνιμη, θεσμική λύση.
Εδώ η ΕΔΕΚ έχει καταθέσει μια συγκεκριμένη, σοσιαλιστικά συνεπή προσέγγιση: το επίδομα χαμηλοσυνταξιούχων να μετατραπεί σε επικουρική σύνταξη, με κλιμακωτή ενίσχυση για όσους βρίσκονται κάτω από συγκεκριμένο επίπεδο (π.χ. κάτω από €1.000). Επιπλέον, υποστηρίζει ρύθμιση ελάχιστης και ανώτατης σύνταξης, ώστε να υπάρχει και κοινωνικό δίχτυ και αίσθημα δικαιοσύνης.
Την ίδια στιγμή, η κοινωνία ζητά ισονομία και στο πεδίο των προνομίων. Οι αλλαγές για τις πολλαπλές συντάξεις αξιωματούχων και την ταυτόχρονη καταβολή μισθού και σύνταξης αφορούν τους μελλοντικούς αξιωματούχους, με σημείο αναφοράς την 1η Ιουνίου 2026. Η κατεύθυνση είναι ορθή ως προς την αρχή, αλλά η απαίτηση της κοινωνίας παραμένει: διαφάνεια, καθαροί κανόνες και πραγματική εξισορρόπηση, ώστε να μην υπάρχουν δύο κατηγόριες Κυπρίων, μία των χαμηλοσυνταξιούχων και μία των προνομιούχων.
Ένα πιο δίκαιο, σοσιαλιστικό μοντέλο με 10 προτάσεις:
Κατώτατος μισθός με σαφή στόχο αύξησης και ορίζοντα (π.χ. +25% έως το 2028), με ενδιάμεσες ετήσιες αναπροσαρμογές.
Καθολική και αναλογική ΑΤΑ για προστασία της αγοραστικής δύναμης σε μισθούς και συντάξεις.
Κλαδικοί κατώτατοι μισθοί ανά επαγγελματική ομάδα, μέσω συλλογικών συμβάσεων, με εθνικό «πάτο» που ισχύει για όλους.
Αυστηρή εφαρμογή και έλεγχος (επιθεωρήσεις, ψηφιακές διασταυρώσεις, ουσιαστικές ποινές για παραβάτες).
Περιορισμός καταχρηστικών πρακτικών γύρω από τον «μισθό πρόσληψης» και τις δοκιμαστικές περιόδους, ειδικά ενόψει του νέου κατώτατου από 1/1/2026.
Ελάχιστη σύνταξη αξιοπρεπούς διαβίωσης, με μηχανισμό τακτικής αναπροσαρμογής.
Μετατροπή του επιδόματος χαμηλοσυνταξιούχων σε επικουρική σύνταξη (θεσμικό δικαίωμα, όχι βοήθημα), με κλιμακωτή ενίσχυση.
Θέσπιση ανώτατης σύνταξης και κανόνων που ενισχύουν το αίσθημα ισονομίας.
Καθολική συμμετοχή σε επαγγελματικά ταμεία σύνταξης στον ιδιωτικό τομέα, ώστε να ενισχύεται και η μελλοντική επάρκεια εισοδήματος.
Κοινωνική δικαιοσύνη στα προνόμια: σαφείς, διαφανείς ρυθμίσεις για πολλαπλές συντάξεις/ταυτόχρονα μισθό και σύνταξη, με εφαρμογή για μελλοντικούς αξιωματούχους από 1/6/2026 και συνεχή έλεγχο αποτελεσματικότητας.
Το δίλημμα είναι καθαρά πολιτικό:
θέλουμε μια Κύπρο όπου η εργασία αμείβεται δίκαια και η σύνταξη εξασφαλίζει αξιοπρέπεια, ή
μια Κύπρο όπου η «ανάπτυξη» μετριέται μόνο σε δείκτες και όχι στην καθημερινότητα των ανθρώπων;
Ένα σοσιαλιστικό, κοινωνικά δίκαιο μοντέλο δεν υπόσχεται θαύματα.
Υπόσχεται κανόνες:
μισθό που προστατεύει τη ζωή,
σύνταξη που προστατεύει τη αξιοπρέπεια,
και κράτος που εφαρμόζει όσα νομοθετεί.
Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο της κοινωνικής προόδου.
Αυτή είναι η Πρόταση μου. Αυτά θα διεκδικήσω.
Μαζί θα τα καταφέρουμε!
Γιατί… ΤΟ ΑΞΙΖΕΙΣ!
