Η παιδεία δεν αντέχει άλλα λόγια και υποσχέσεις

Για χρόνια, το πολιτικό σύστημα στην Κύπρο μιλά για «μεταρρύθμιση» στην παιδεία, αλλά στην πράξη ανακυκλώνει την ίδια στασιμότητα. Μεγάλες διακηρύξεις, ωραίες παρουσιάσεις, επιτροπές επί επιτροπών, ωστόσο ελάχιστη τόλμη επιδεικνύεται εκεί που πραγματικά χρειάζεται. Η παιδεία μας σήμερα έγινε πεδίο δημοσίων σχέσεων, όχι πεδίο ουσίας. Και το αποτέλεσμα είναι μπροστά μας. Ένα σχολείο που σε μεγάλο βαθμό παραμένει εγκλωβισμένο στην παπαγαλία, στην εξετασιοκεντρική λογική και στην αποστήθιση, την ώρα που η κοινωνία, η οικονομία και η ίδια η ζωή απαιτούν γνώση με περιεχόμενο, κρίση, δεξιότητες και χαρακτήρα.

Η Κύπρος συνεχίζει να παράγει τίτλους, αλλά όχι πάντοτε ουσιαστική μόρφωση. Συνεχίζει να ωθεί τα παιδιά σχεδόν μονόδρομα προς μια πανεπιστημιακή πορεία, ενώ για χρόνια υποβάθμισε την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση. Συνεχίζει να μιλά για ανάπτυξη, καινοτομία, ψηφιακή εποχή και ανταγωνιστικότητα, χωρίς να έχει οικοδομήσει το σχολείο που θα στηρίξει αυτό το μέλλον. Δεν μπορείς να μιλάς για σύγχρονη οικονομία όταν το εκπαιδευτικό σου σύστημα δεν προετοιμάζει επαρκώς νέους με κριτική σκέψη, ψηφιακή επάρκεια, τεχνολογική κατανόηση και δυνατότητα να λύνουν πραγματικά προβλήματα.

Όμως η παιδεία δεν είναι μόνο ζήτημα αγοράς εργασίας. Δεν είναι μόνο αριθμοί, ειδικότητες και επαγγελματική αποκατάσταση. Είναι κάτι βαθύτερο. Είναι ο μηχανισμός μέσα από τον οποίο μια κοινωνία διαμορφώνει ανθρώπους με συνείδηση, μέτρο, ευθύνη και αξίες. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται μια ακόμη μεγάλη έλλειψη του σημερινού συστήματος. Η αδυναμία του να καλλιεργήσει ολοκληρωμένους πολίτες.

Η Κύπρος είναι ημικατεχόμενη πατρίδα. Αυτό δεν είναι μια απλή ιστορική υποσημείωση. Είναι η κεντρική εθνική πραγματικότητα του τόπου μας. Ένα κράτος που ζει υπό κατοχή δεν έχει την πολυτέλεια να παράγει πολίτες χωρίς ιστορική γνώση, χωρίς αίσθημα ευθύνης, χωρίς εθνική αυτογνωσία και χωρίς δημοκρατικό πατριωτισμό. Χρειαζόμαστε ένα σχολείο που να μεταδίδει όχι μόνο πληροφορίες, αλλά μνήμη. Όχι μόνο δεξιότητες, αλλά συνείδηση. Όχι μόνο επαγγελματικό προσανατολισμό, αλλά αίσθηση αποστολής απέναντι στην κοινωνία και την πατρίδα.

Αυτό δεν σημαίνει στείρα συνθηματολογία. Σημαίνει παιδεία που να διδάσκει την ιστορία με σοβαρότητα, την ευθύνη με πράξεις, τη δημοκρατία με βίωμα, τη συλλογικότητα με καθημερινή παιδαγωγική καλλιέργεια. Σημαίνει σχολείο που να μορφώνει νέους ανθρώπους ικανούς να σταθούν στην αγορά εργασίας, αλλά και άξιους να σταθούν απέναντι στις ευθύνες της εποχής τους.

Η χώρα χρειάζεται ρήξη με το χθες. Χρειάζεται νέο σχολείο με κριτική σκέψη, σύγχρονη αξιολόγηση, ψηφιακές και τεχνολογικές δεξιότητες, ουσιαστική αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης και πραγματική σύνδεση με την παραγωγή και την εργασία. Αλλά χρειάζεται, ταυτόχρονα, και παιδεία που να διαμορφώνει υπεύθυνους πολίτες, με ήθος, συλλογική συνείδηση και πατριωτισμό με περιεχόμενο.

Στις εκλογές που έρχονται, η παιδεία δεν μπορεί να παραμείνει διακοσμητική εξαγγελία. Πρέπει να γίνει πεδίο σύγκρουσης με τη μετριότητα, την αδράνεια και τη βολική υποκρισία. Γιατί όποιος δεν αλλάζει το σχολείο, δεν προδίδει μόνο τις ανάγκες της νέας γενιάς. Υποθηκεύει το μέλλον του τόπου.